Στην εποχή της Tεχνητής Nοημοσύνης, η νίκη δεν ανήκει σε εκείνον που χτυπά πιο γρήγορα, αλλά σε εκείνον που κατανοεί καλύτερα...
Ο πόλεμος στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής που βρίσκεται ήδη στην 5η εβδομάδα του χαρακτηρίζεται από πολλούς ειδικούς και αναλυτές ως η πρώτη στρατιωτική σύγκρουση, όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence) χρησιμοποιείται σε τόσο μεγάλη κλίμακα…
Όπως αναφέρεται, αλγόριθμοί αναλύουν εκατομμύρια δεδομένα σε δευτερόλεπτα, επιλέγοντας στόχους και επιταχύνοντας αποφάσεις με ταχύτητες που καμία ανθρώπινη σκέψη δεν μπορεί να φτάσει, αποτελώντας έναν καθοριστικό παράγοντα στην εξέλιξη του πολέμου
Και όμως, ΗΠΑ και Ισραήλ - δύο χώρες με ισχυρότατους στρατούς και πρόσβαση στην καλύτερη στρατιωτική τεχνολογία παγκοσμίως – δεν έχουν καταφέρει εδώ και 35 ημέρες να επικρατήσουν απέναντι στο πιο αδύναμο στρατιωτικά και τεχνολογικά, Ιράν, το οποίο μάλιστα κατορθώνει όχι μόνο να αντιστέκεται σθεναρά και να αντέχει, αλλά και να επιφέρει συντριπτικά πλήγματα και να θεωρείται από πολλούς ότι έχει οδηγήσει τον ισχυρό στρατό του Trump στην … ταπείνωση και σε στρατηγική ήττα…
Και το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι πως είναι δυνατόν να συμβαίνει κάτι τέτοιο…
Τακτική υπεροχή: ταχύτητα, κλίμακα και ακρίβεια
Η Tεχνητή Nοημοσύνη, ιδιαίτερα με τη μορφή συστημάτων όπως το Maven, έχει σχεδιαστεί ουσιαστικά για να λύσει ένα πρόβλημα: τη μείωση του χρόνου και την αύξηση της ακρίβειας στον κύκλο λήψης επιχειρησιακών αποφάσεων.
Αυτά τα συστήματα μπορούν να αναλύουν τεράστιους όγκους δεδομένων, από εικόνες drones έως ηλεκτρονικά σήματα, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, να εντοπίζουν πρότυπα και να προτείνουν ενέργειες.
Στον πρόσφατο πόλεμο, αυτή η δυνατότητα επέτρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ισραήλ να:
• εντοπίζουν περισσότερους στόχους σε λιγότερο χρόνο,
• πραγματοποιούν επιθέσεις με μεγαλύτερη ακρίβεια,
• και να μειώνουν στο ελάχιστο το διάστημα μεταξύ «εντοπισμού στόχου» και «ενέργειας».
Οι περιορισμοί
Με πιο ακριβή διατύπωση, η Tεχνητή Nοημοσύνη έχει μετατρέψει τον πόλεμο στο τακτικό επίπεδο σε μια σχεδόν αυτοματοποιημένη διαδικασία υψηλής ταχύτητας.
Αυτό είναι που στη στρατιωτική βιβλιογραφία αποκαλείται «compression of decision time» (σύμπτυξη του χρόνου απόφασης).
Αλλά ακριβώς εδώ εμφανίζεται ο πρώτος βασικός περιορισμός της Τεχνητής Νοημοσύνης: δηλαδή η αδυναμία κατανόησης της στρατηγικής
Η Τεχνητή Nοημοσύνη, ακόμη και στην πιο προηγμένη μορφή της, στερείται αυτού που μπορεί να ονομαστεί «στρατηγική κατανόηση».
Αυτή η αδυναμία προκύπτει από αρκετά βασικά χαρακτηριστικά:
α) Εξάρτηση από δεδομένα του παρελθόντος: η τεχνητή νοημοσύνη λαμβάνει αποφάσεις με βάση παρελθοντικά πρότυπα και όχι με βάση την κατανόηση του μέλλοντος.
β) Έλλειψη κατανόησης προθέσεων και βούλησης: η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αναλύσει σωστά την «πολιτική βούληση» ή την «κοινωνική ψυχολογία».
γ) Τάση για βραχυπρόθεσμη βελτιστοποίηση: η τεχνητή νοημοσύνη συχνά επιδιώκει την άμεση αποτελεσματικότητα και όχι την επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων.
Μεγάλα ερωτήματα
Για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρθηκε και σε συζήτηση στο Carnegie, η χρήση της Tεχνητής Nοημοσύνης στο στρατηγικό επίπεδο αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες.
Ερωτήματα όπως:
• Είναι προς όφελός μας η κλιμάκωση των επιθέσεων ή θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνοχή του αντιπάλου;
• Θα λειτουργήσει μια συγκεκριμένη στρατιωτική ενέργεια αποτρεπτικά ή, αντίθετα, θα εντείνει την κρίση;
• Ποιο επίπεδο έντασης είναι βέλτιστο και διαχειρίσιμο;
Αυτά δεν είναι ερωτήματα στα οποία η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δώσει αξιόπιστες απαντήσεις.
Το Ιράν και η «φυσική νοημοσύνη» στο στρατηγικό επίπεδο
Αντίθετα, αυτό που παρατηρείται στη συμπεριφορά του Ιράν σε αυτόν τον πόλεμο είναι ένα είδος χρήσης «φυσικής νοημοσύνης» στο στρατηγικό επίπεδο.
Αυτή η νοημοσύνη βασίζεται σε έναν συνδυασμό:
• ιστορικής εμπειρίας,
• βαθιάς γνώσης του περιφερειακού περιβάλλοντος,
• κατανόησης της ψυχολογίας του αντιπάλου,
• και ικανότητας διαχείρισης των πολιτικών και κοινωνικών πολυπλοκοτήτων.
Για παράδειγμα, ενέργειες όπως:
• η διαχείριση του επιπέδου έντασης ώστε να μην βγει εκτός ελέγχου,
• η δημιουργία οικονομικής πίεσης μέσω απειλής ή ελέγχου του Στενού του Hormuz,
• η αποφυγή της παγίδας της ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης της σύγκρουσης,
δείχνουν ότι η λήψη αποφάσεων στο στρατηγικό επίπεδο δεν βασίζεται απλώς σε επιχειρησιακά δεδομένα αλλά σε ένα είδος «συνολικής κρίσης».
Εδώ ακριβώς γίνεται εμφανές το χάσμα μεταξύ τεχνητής και ανθρώπινης νοημοσύνης.
Το παράδοξο του σύγχρονου πολέμου: τακτικές νίκες, στρατηγικό αδιέξοδο
Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της εισαγωγής της Tεχνητής Nοημοσύνης στον πόλεμο είναι η δημιουργία ενός νέου παραδόξου: η δυνατότητα σημαντικής αύξησης της τακτικής αποτελεσματικότητας χωρίς εγγύηση στρατηγικής επιτυχίας.
Στην πραγματικότητα, η Tεχνητή Nοημοσύνη μπορεί:
• να αυξήσει τον αριθμό των καταστραμμένων στόχων,
• να βελτιώσει την ακρίβεια των επιθέσεων,
• και ακόμη να μειώσει τα επιχειρησιακά κόστη.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα νίκη στον πόλεμο.
Δεν υποκαθίσταται η βαρύτητα της στρατηγικής
Ιστορικές εμπειρίες, από το Βιετνάμ μέχρι το Ιράκ, έχουν δείξει ότι η ένταση πυρός και η επιχειρησιακή ακρίβεια δεν υποκαθιστούν τη στρατηγική.
Αν οι πολιτικοί και στρατηγικοί στόχοι δεν έχουν καθοριστεί σωστά, ακόμη και οι πιο επιτυχημένες στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αδιέξοδο.
Ο κίνδυνος της «ψευδαίσθησης ελέγχου» σε πολέμους με τεχνητή νοημοσύνη
Ένας από τους σοβαρούς κινδύνους που τίθενται σε τέτοιου είδους πολέμους είναι αυτό που μπορεί να ονομαστεί «ψευδαίσθηση ελέγχου».
Όταν οι διοικητές:
• έχουν πρόσβαση σε πιο ακριβή δεδομένα,
• μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις σε συντομότερο χρόνο,
• και μπορούν να παρακολουθούν τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο,
μπορεί να πιστέψουν ότι έχουν πλήρη έλεγχο στο πεδίο της μάχης.
Ωστόσο, αυτός ο έλεγχος είναι συχνά επιφανειακός και περιορίζεται στο τακτικό επίπεδο.
Στα βαθύτερα επίπεδα – δηλαδή στην πολιτική, την κοινωνία και την ψυχολογία του πολέμου – απρόβλεπτοι παράγοντες εξακολουθούν να παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Το σημαντικότερο μάθημα
Ο τρέχων πόλεμος δείχνει ότι η Tεχνητή Nοημοσύνη, παρά όλες τις δυνατότητές της, εξακολουθεί να λειτουργεί σε ένα επίπεδο που μπορεί να χαρακτηριστεί «προηγμένο τακτικό» και όχι «στρατηγικό».
Αντίθετα, αυτό που τελικά καθορίζει την πορεία του πολέμου παραμένει σε ένα πεδίο που εξαρτάται από την ανθρώπινη κρίση, την κατανόηση της πολυπλοκότητας και την ικανότητα διαχείρισης της αβεβαιότητας.
Γι’ αυτό και η διαπίστωση ότι «η μία πλευρά είναι επιτυχής στο τακτικό επίπεδο αλλά δεν έχει το πάνω χέρι στο στρατηγικό επίπεδο» δεν αποτελεί αντίφαση αλλά ακριβή αντανάκλαση της φύσης του πολέμου στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Τελικά, ίσως το σημαντικότερο μάθημα αυτού του πολέμου είναι το εξής: στην εποχή της Tεχνητής Nοημοσύνης, η νίκη δεν ανήκει σε εκείνον που χτυπά πιο γρήγορα, αλλά σε εκείνον που κατανοεί καλύτερα.
www.bankingnews.gr
Όπως αναφέρεται, αλγόριθμοί αναλύουν εκατομμύρια δεδομένα σε δευτερόλεπτα, επιλέγοντας στόχους και επιταχύνοντας αποφάσεις με ταχύτητες που καμία ανθρώπινη σκέψη δεν μπορεί να φτάσει, αποτελώντας έναν καθοριστικό παράγοντα στην εξέλιξη του πολέμου
Και όμως, ΗΠΑ και Ισραήλ - δύο χώρες με ισχυρότατους στρατούς και πρόσβαση στην καλύτερη στρατιωτική τεχνολογία παγκοσμίως – δεν έχουν καταφέρει εδώ και 35 ημέρες να επικρατήσουν απέναντι στο πιο αδύναμο στρατιωτικά και τεχνολογικά, Ιράν, το οποίο μάλιστα κατορθώνει όχι μόνο να αντιστέκεται σθεναρά και να αντέχει, αλλά και να επιφέρει συντριπτικά πλήγματα και να θεωρείται από πολλούς ότι έχει οδηγήσει τον ισχυρό στρατό του Trump στην … ταπείνωση και σε στρατηγική ήττα…
Και το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι πως είναι δυνατόν να συμβαίνει κάτι τέτοιο…
Τακτική υπεροχή: ταχύτητα, κλίμακα και ακρίβεια
Η Tεχνητή Nοημοσύνη, ιδιαίτερα με τη μορφή συστημάτων όπως το Maven, έχει σχεδιαστεί ουσιαστικά για να λύσει ένα πρόβλημα: τη μείωση του χρόνου και την αύξηση της ακρίβειας στον κύκλο λήψης επιχειρησιακών αποφάσεων.
Αυτά τα συστήματα μπορούν να αναλύουν τεράστιους όγκους δεδομένων, από εικόνες drones έως ηλεκτρονικά σήματα, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, να εντοπίζουν πρότυπα και να προτείνουν ενέργειες.
Στον πρόσφατο πόλεμο, αυτή η δυνατότητα επέτρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ισραήλ να:
• εντοπίζουν περισσότερους στόχους σε λιγότερο χρόνο,
• πραγματοποιούν επιθέσεις με μεγαλύτερη ακρίβεια,
• και να μειώνουν στο ελάχιστο το διάστημα μεταξύ «εντοπισμού στόχου» και «ενέργειας».
Οι περιορισμοί
Με πιο ακριβή διατύπωση, η Tεχνητή Nοημοσύνη έχει μετατρέψει τον πόλεμο στο τακτικό επίπεδο σε μια σχεδόν αυτοματοποιημένη διαδικασία υψηλής ταχύτητας.
Αυτό είναι που στη στρατιωτική βιβλιογραφία αποκαλείται «compression of decision time» (σύμπτυξη του χρόνου απόφασης).
Αλλά ακριβώς εδώ εμφανίζεται ο πρώτος βασικός περιορισμός της Τεχνητής Νοημοσύνης: δηλαδή η αδυναμία κατανόησης της στρατηγικής
Η Τεχνητή Nοημοσύνη, ακόμη και στην πιο προηγμένη μορφή της, στερείται αυτού που μπορεί να ονομαστεί «στρατηγική κατανόηση».
Αυτή η αδυναμία προκύπτει από αρκετά βασικά χαρακτηριστικά:
α) Εξάρτηση από δεδομένα του παρελθόντος: η τεχνητή νοημοσύνη λαμβάνει αποφάσεις με βάση παρελθοντικά πρότυπα και όχι με βάση την κατανόηση του μέλλοντος.
β) Έλλειψη κατανόησης προθέσεων και βούλησης: η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να αναλύσει σωστά την «πολιτική βούληση» ή την «κοινωνική ψυχολογία».
γ) Τάση για βραχυπρόθεσμη βελτιστοποίηση: η τεχνητή νοημοσύνη συχνά επιδιώκει την άμεση αποτελεσματικότητα και όχι την επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων.
Μεγάλα ερωτήματα
Για τον λόγο αυτό, όπως αναφέρθηκε και σε συζήτηση στο Carnegie, η χρήση της Tεχνητής Nοημοσύνης στο στρατηγικό επίπεδο αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες.
Ερωτήματα όπως:
• Είναι προς όφελός μας η κλιμάκωση των επιθέσεων ή θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συνοχή του αντιπάλου;
• Θα λειτουργήσει μια συγκεκριμένη στρατιωτική ενέργεια αποτρεπτικά ή, αντίθετα, θα εντείνει την κρίση;
• Ποιο επίπεδο έντασης είναι βέλτιστο και διαχειρίσιμο;
Αυτά δεν είναι ερωτήματα στα οποία η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δώσει αξιόπιστες απαντήσεις.
Το Ιράν και η «φυσική νοημοσύνη» στο στρατηγικό επίπεδο
Αντίθετα, αυτό που παρατηρείται στη συμπεριφορά του Ιράν σε αυτόν τον πόλεμο είναι ένα είδος χρήσης «φυσικής νοημοσύνης» στο στρατηγικό επίπεδο.
Αυτή η νοημοσύνη βασίζεται σε έναν συνδυασμό:
• ιστορικής εμπειρίας,
• βαθιάς γνώσης του περιφερειακού περιβάλλοντος,
• κατανόησης της ψυχολογίας του αντιπάλου,
• και ικανότητας διαχείρισης των πολιτικών και κοινωνικών πολυπλοκοτήτων.
Για παράδειγμα, ενέργειες όπως:
• η διαχείριση του επιπέδου έντασης ώστε να μην βγει εκτός ελέγχου,
• η δημιουργία οικονομικής πίεσης μέσω απειλής ή ελέγχου του Στενού του Hormuz,
• η αποφυγή της παγίδας της ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης της σύγκρουσης,
δείχνουν ότι η λήψη αποφάσεων στο στρατηγικό επίπεδο δεν βασίζεται απλώς σε επιχειρησιακά δεδομένα αλλά σε ένα είδος «συνολικής κρίσης».
Εδώ ακριβώς γίνεται εμφανές το χάσμα μεταξύ τεχνητής και ανθρώπινης νοημοσύνης.
Το παράδοξο του σύγχρονου πολέμου: τακτικές νίκες, στρατηγικό αδιέξοδο
Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της εισαγωγής της Tεχνητής Nοημοσύνης στον πόλεμο είναι η δημιουργία ενός νέου παραδόξου: η δυνατότητα σημαντικής αύξησης της τακτικής αποτελεσματικότητας χωρίς εγγύηση στρατηγικής επιτυχίας.
Στην πραγματικότητα, η Tεχνητή Nοημοσύνη μπορεί:
• να αυξήσει τον αριθμό των καταστραμμένων στόχων,
• να βελτιώσει την ακρίβεια των επιθέσεων,
• και ακόμη να μειώσει τα επιχειρησιακά κόστη.
Αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα νίκη στον πόλεμο.
Δεν υποκαθίσταται η βαρύτητα της στρατηγικής
Ιστορικές εμπειρίες, από το Βιετνάμ μέχρι το Ιράκ, έχουν δείξει ότι η ένταση πυρός και η επιχειρησιακή ακρίβεια δεν υποκαθιστούν τη στρατηγική.
Αν οι πολιτικοί και στρατηγικοί στόχοι δεν έχουν καθοριστεί σωστά, ακόμη και οι πιο επιτυχημένες στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αδιέξοδο.
Ο κίνδυνος της «ψευδαίσθησης ελέγχου» σε πολέμους με τεχνητή νοημοσύνη
Ένας από τους σοβαρούς κινδύνους που τίθενται σε τέτοιου είδους πολέμους είναι αυτό που μπορεί να ονομαστεί «ψευδαίσθηση ελέγχου».
Όταν οι διοικητές:
• έχουν πρόσβαση σε πιο ακριβή δεδομένα,
• μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις σε συντομότερο χρόνο,
• και μπορούν να παρακολουθούν τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο,
μπορεί να πιστέψουν ότι έχουν πλήρη έλεγχο στο πεδίο της μάχης.
Ωστόσο, αυτός ο έλεγχος είναι συχνά επιφανειακός και περιορίζεται στο τακτικό επίπεδο.
Στα βαθύτερα επίπεδα – δηλαδή στην πολιτική, την κοινωνία και την ψυχολογία του πολέμου – απρόβλεπτοι παράγοντες εξακολουθούν να παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Το σημαντικότερο μάθημα
Ο τρέχων πόλεμος δείχνει ότι η Tεχνητή Nοημοσύνη, παρά όλες τις δυνατότητές της, εξακολουθεί να λειτουργεί σε ένα επίπεδο που μπορεί να χαρακτηριστεί «προηγμένο τακτικό» και όχι «στρατηγικό».
Αντίθετα, αυτό που τελικά καθορίζει την πορεία του πολέμου παραμένει σε ένα πεδίο που εξαρτάται από την ανθρώπινη κρίση, την κατανόηση της πολυπλοκότητας και την ικανότητα διαχείρισης της αβεβαιότητας.
Γι’ αυτό και η διαπίστωση ότι «η μία πλευρά είναι επιτυχής στο τακτικό επίπεδο αλλά δεν έχει το πάνω χέρι στο στρατηγικό επίπεδο» δεν αποτελεί αντίφαση αλλά ακριβή αντανάκλαση της φύσης του πολέμου στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Τελικά, ίσως το σημαντικότερο μάθημα αυτού του πολέμου είναι το εξής: στην εποχή της Tεχνητής Nοημοσύνης, η νίκη δεν ανήκει σε εκείνον που χτυπά πιο γρήγορα, αλλά σε εκείνον που κατανοεί καλύτερα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών